Hoe veilig zijn vrouwen?
Op 20 augustus 2025 fietste de 17-jarige Lisa uit Amsterdam naar huis in Abcoude. Ze kwam nooit aan. Onderweg werd ze vermoord. Twee dagen later werd een jonge man – een 22-jarige asielzoeker – gearresteerd op verdenking van moord, poging tot verkrachting en verkrachting.
Deze afschuwelijke gebeurtenis wakkerde een fel maatschappelijk debat opnieuw aan – niet alleen over immigratie en de vraag of migranten een grotere dreiging vormen dan niet-migranten, maar ook over de bredere kwestie van de veiligheid van vrouwen.
Huiselijk geweld wordt vaak onderschat, maar is een cruciale factor bij het begrijpen van geweld dat ook de werkvloer kan raken. Voordat we die verbinding maken, moeten we eerst een fundamentelere vraag stellen: hoe veilig – of onveilig – zijn vrouwen vandaag de dag in Nederland?
Moord in Nederland
Jaarlijks sterven in Nederland tussen de 120 en 140 mensen door moord. De verdeling naar geslacht is relatief stabiel: ongeveer tweederde van de slachtoffers is man, een derde vrouw.
- 2022: 142 slachtoffers – 95 mannen, 48 vrouwen
- 2023: 125 slachtoffers – 84 mannen, 41 vrouwen
- 2024: 120 slachtoffers – 76 mannen, 44 vrouwen
Belangrijk om te vermelden: 20 jaar geleden was er een scherpe daling: tussen 2000 en 2004 lag het aantal slachtoffers jaarlijks tussen de 230 en 250, met gemiddeld 74 vrouwelijke slachtoffers per jaar. Sinds 2016 is deze daling afgevlakt en zijn de cijfers redelijk stabiel gebleven.
Geweld: Een hardnekkig en onderschat probleem
Interpersoonlijk geweld – waaronder misbruik door (ex-)partners, familieleden of anderen in de directe omgeving van het slachtoffer – blijft wereldwijd een grote bedreiging voor veiligheid en gezondheid. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meldde dat in 2019 wereldwijd ongeveer 475.000 mensen stierven door interpersoonlijk geweld. Dit was goed voor 28% van alle letsel-gerelateerde sterfgevallen en zo’n 8% van alle sterfgevallen dat jaar.
Deze cijfers betreffen alleen goed gedocumenteerde vormen van geweld, zoals moord en seksueel geweld. Andere vormen – zoals partnergeweld en kindermishandeling – worden vaak onvoldoende gemeld en zijn daardoor niet volledig in beeld: het zogeheten ‘dark number’ probleem.
Femicide en huiselijk geweld
In Nederland werden in 2024 in totaal 44 vrouwen door moord of doodslag om het leven gebracht:
- 52% door een (ex-)partner
- 20% door een ander familielid
In 97% van de zaken werd een verdachte geïdentificeerd.
Daders zijn meestal mannen
- Bij vrouwelijke slachtoffers is de dader meestal een partner, ex-partner of familielid.
- Bij mannelijke slachtoffers is het beeld diffuser: 32% werd gedood door een kennis en 11% had een link met criminaliteit of wraak.
Huiselijk geweld: stabiel maar ernstig
Volgens de ‘Prevalentiemonitor Huiselijk Geweld en Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag’ (CBS/WODC, 2024) rapporteerde 9% van de Nederlanders van 16 jaar en ouder dat zij in het afgelopen jaar huiselijk geweld hadden meegemaakt.
Dit cijfer is sinds 2020 stabiel, met vergelijkbare patronen in de aard van het geweld: psychisch, fysiek of stalking. Het aantal chronische slachtoffers (maandelijks of vaker geweld meemaken) is ook stabiel gebleven.
Seksueel grensoverschrijdend gedrag vertoont meer schommelingen, deels door mediaberichtgeving. Zo leidde de ophef rond The Voice of Holland tot een piek in meldingen in 2022. In 2024 lagen de cijfers weer grotendeels op het niveau van 2020. Vermeldenswaard is dat de respons op dit soort onderzoeken relatief laag is (25–30%), wat invloed kan hebben op de representativiteit.
Huiselijk geweld dat de werkvloer bereikt
- Gewelddadige partners die slachtoffers op het werk benaderen (via telefoon, e-mail of fysiek),
- Stalking,
- Fysieke verwondingen die aanwezigheid of prestaties beïnvloeden,
- Psychische gevolgen zoals angst, PTSS, uitputting of concentratieverlies,
- Ziekteverzuim, te laat komen of eerder vertrekken, en in sommige gevallen zelfs
- Baanverlies.
Er is uitgebreid onderzoek dat dit verband bevestigt. De schattingen verschillen per land en onderzoeksmethode, maar het patroon is duidelijk: huiselijk geweld raakt de veiligheid én productiviteit op het werk.
- Verenigde Staten (NIJ-studie): Van 2.400 werknemers in 39 staten gaf 10% aan in het afgelopen jaar partnergeweld te hebben meegemaakt. Van de actuele slachtoffers meldde 18% dat dit ook op het werk gebeurde.
- Canada (Onderzoek 1): Ongeveer 50% had ooit partnergeweld meegemaakt; 83% zei dat dit hun werk beïnvloedde.
- Canada (Onderzoek 2 – 8.429 respondenten):
- 53,5% van de slachtoffers ervoer misbruik op of nabij de werkplek
- 38% zei dat dit hun mogelijkheid om naar het werk te gaan beïnvloedde
- 8,5% verloor een baan door huiselijk geweld
- Verenigd Koninkrijk (TUC):
- Meer dan 1 op de 10 gaf aan dat het misbruik doorging op de werkplek
- Bijna 9 op de 10 zei dat hun prestaties erdoor werden beïnvloed
- Meer dan de helft nam vrij of kwam te laat door het misbruik
- Wereldwijd (KPMG/Vodafone – 107 landen):
- 15% van de vrouwen had in de afgelopen 12 maanden huiselijk geweld meegemaakt
- 38% rapporteerde verminderde productiviteit
- 22% miste soms werk of nam verlof
Conclusie
Wat geweld zo bijzonder tragisch maakt, is dat het in veel gevallen te voorkomen is.
Bij DANTES zetten wij ons in voor een veilige en productieve werkplek – een plek waar mensen zich niet alleen veilig voelen, maar ook zijn. Wij roepen werkgevers, beleidsmakers en professionals in alle sectoren op om de impact van huiselijk geweld te erkennen – niet alleen op individuen, maar ook op organisaties en de samenleving als geheel.